Uzależnienie od leków nasennych: które grupy niosą ryzyko

Które grupy niosą ryzyko

Ryzyko uzależnienia dotyczy leków działających na receptor benzodiazepinowy. Należą do nich benzodiazepiny nasenne (temazepam, estazolam, nitrazepam, lormetazepam) oraz leki Z, czyli zolpidem, zopiklon i eszopiklon. Poza tą grupą mechanizm jest inny i uzależnienia w tym rozumieniu nie ma, choć organizm przyzwyczaja się do efektu nasennego i po czasie działanie słabnie.

Jak wygląda mechanizm wpadania

Zaczyna się zwykle niewinnie: kilka trudnych nocy, recepta na jedno opakowanie, wyraźna poprawa. Po kilku tygodniach ta sama tabletka działa słabiej, bo pojawia się tolerancja. Odstawienie kończy się nocą gorszą niż przed leczeniem, co nazywa się bezsennością z odbicia i bywa mylnie odczytywane jako dowód, że lek jest niezbędny. Stąd już blisko do zwiększania dawki i do sytuacji, w której lek nie tyle leczy bezsenność, ile zapobiega objawom po jego odstawieniu.

Po czym poznać, że robi się problem

• opakowanie kończy się szybciej niż wynikałoby z zaleceń,
• bierzesz tabletkę profilaktycznie, na wypadek gdyby sen nie przyszedł,
• myśl o nocy bez leku wywołuje niepokój,
• recepty pochodzą od kilku różnych lekarzy,
• dawka rośnie, a sen i tak nie jest lepszy niż na początku,
• pojawia się drażliwość, drżenie rąk albo poty w dniach bez tabletki.

Dlaczego odstawianie planuje się z lekarzem

Po długim stosowaniu benzodiazepin nagłe przerwanie bywa niebezpieczne. Opisywano nasilony lęk, drżenie, zaburzenia świadomości, a w skrajnych przypadkach napady drgawkowe. Dlatego dawkę zmniejsza się stopniowo, według planu ustalonego z lekarzem, czasem po zamianie na preparat o dłuższym działaniu. Przy lekach Z schemat bywa krótszy, ale też planowany, a nie improwizowany.

Równolegle prowadzi się pracę nad samym snem. Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności, opisywana skrótem CBT-I, jest podstawowym leczeniem bezsenności przewlekłej i obejmuje między innymi uporządkowanie pór snu, ograniczenie czasu spędzanego w łóżku bez spania oraz pracę nad myślami o bezsenności. Bez tej części odstawianie leku najczęściej kończy się powrotem do niego.

Jak wygląda rozmowa z lekarzem

Jeśli bierzesz lek nasenny od miesięcy, konsultacja nie musi kończyć się odmową. Częściej kończy się planem: ustaleniem tempa zmniejszania dawki, terminami kolejnych kroków i zaleceniami dotyczącymi higieny snu. Lekarz zapyta o dawkę, czas przyjmowania, wcześniejsze próby odstawienia i o to, co dzieje się w nocy bez tabletki. Wywiad wypełniasz przez formularz, a przy kontynuacji rozpoczętego leczenia opłata wynosi od 199 zł zamiast 250 zł. Warunki opisujemy w cenniku, a przegląd substancji na stronie tabletki nasenne na receptę.

Uzależnienie od leków nasennych: pytania pacjentów